سندرم تخمدان پلی کیستیک
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یک اختلال هورمونی شایع در زنان در سنین باروری است که با نامهای دیگر مانند سندرم تخمدان چندکیستی یا PCO نیز شناخته میشود. این سندرم شامل مجموعهای از علائم است که میتواند به دلایل مختلفی بروز کند.
علائم PCOS
1. قاعدگی نامنظم: قاعدگیهای نادر، نامنظم یا طولانی.
2. افزایش سطح هورمونهای مردانه (آندروژنها) : که میتواند باعث رویش موی زائد (هیرسوتیسم)، آکنه و طاسی الگوی مردانه شود.
3. تخمدانهای بزرگ و حاوی کیستهای متعدد : که میتواند در سونوگرافی مشاهده شود.
4. افزایش وزن یا مشکل در کاهش وزن.
5. مقاومت به انسولین : که ممکن است منجر به دیابت نوع 2 شود.
6. اختلالات پوستی : مانند تیره شدن پوست در نواحی چینها (آکانتوزیس نیگریکانس).
علل PCOS
علت دقیق PCOS هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما عوامل زیر میتوانند نقش داشته باشند:
- ژنتیک : این بیماری میتواند در خانوادهها ارثی باشد.
- مقاومت به انسولین : بسیاری از زنان با PCOS به انسولین مقاوم هستند که میتواند به افزایش تولید آندروژنها منجر شود.
- التهاب سطح پایین : زنان با PCOS ممکن است سطح بالاتری از التهاب مزمن داشته باشند که میتواند تولید آندروژنها را افزایش دهد.
تشخیص
تشخیص PCOS معمولاً بر اساس ترکیبی از علائم بالینی، سابقه پزشکی، و آزمایشهای خونی و تصویری صورت میگیرد. پزشکان ممکن است سونوگرافی انجام دهند تا کیستهای تخمدانی را مشاهده کنند و آزمایشهای هورمونی برای بررسی سطح هورمونها انجام دهند.
درمان
درمان PCOS بسته به علائم و نیازهای فردی متفاوت است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
1. تغییرات سبک زندگی : کاهش وزن، تغذیه سالم و ورزش منظم میتواند به کاهش علائم و بهبود وضعیت هورمونی کمک کند.
2. داروها :
- قرصهای ضد بارداری هورمونی : برای تنظیم قاعدگی و کاهش سطح آندروژنها.
- متفورمین : برای بهبود مقاومت به انسولین و کمک به کاهش وزن.
- داروهای ضد آندروژن : برای کاهش هیرسوتیسم و آکنه.
- کلومیفن سیترات یا لتروزول : برای تحریک تخمکگذاری در زنانی که به دنبال بارداری هستند.
مدیریت و پیگیری
مدیریت بلندمدت PCOS نیازمند پیگیری منظم و همکاری با پزشکان متخصص است. علاوه بر درمان دارویی و تغییرات سبک زندگی، مشاوره با یک تغذیهدان و دریافت حمایتهای روانشناختی نیز میتواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کند.
PCOS یک وضعیت پیچیده و چندعلتی است، اما با تشخیص و مدیریت مناسب، بسیاری از زنان میتوانند علائم خود را کنترل کرده و زندگی سالمی داشته باشند.
نویسنده: سهیلا محمدخانی
سایت دارو باما وابسته به مرکز سلامت ایرانیان ارائه دهنده خدمات پزشکی و پرستاری در منزل در شهر تهران